نبشی

تحلیل مهندسی نبشی فولادی

نبشی چیست؟ نبشی فولادی مقطعی با دو ضلع عمود بر هم است که در سازه ها وظیفه تحمل بارهای جانبی، اتصال اعضای صلب و مهار دیوارهای غیرسازه ای را بر عهده دارد و در دو نوع بال مساوی و ناپراور تولید می شود.

نوسانات قیمت نبشی در بازار ایران تنها تابع نرخ ارز یا قیمت شمش در بورس کالا نیست. به عنوان کسی که سال ها در کارگاه های ساختمانی با چالش تامین متریال روبرو بوده ام، معتقدم پارامتر "وزن واقعی" در مقابل "وزن اشتال" بزرگترین متغیر پنهان در هزینه نهایی پروژه است. بسیاری از پیمانکاران هنگام خرید نبشی فقط به قیمت اعلامی در هر کیلوگرم توجه می کنند، اما غافل از این هستند که دفرمگی مقاطع یا تلورانس ضخامت در بارهای غیر استاندارد، می تواند تا پانزده درصد هزینه های پنهان پروژه را افزایش دهد.

در شرکت ساختمانی صاد، ما همواره تاکید داریم که تحلیل قیمت باید بر اساس آنالیز شیمیایی فولاد (ST37 یا ST52) انجام شود. نبشی های تولید شده از شمش های ضایعاتی شاید در ظاهر ارزان تر باشند، اما در هنگام جوشکاری با پدیده تردی در ناحیه متاثر از حرارت (HAZ) مواجه می شوند که یک ریسک بزرگ برای اتصالات زینتی و وال پست ها محسوب می شود.

قیمت نبشی فولادی

نبشی یا به اختصار نبشی فولادی بال مساوی یکی از مقاطع پر مصرف فولادی در ایران است که در پروژه های ساختمانی و پروژه های صنعتی کاربرد دارد. با توجه به شکل ظاهری نبشی که مانند حرف L در زبان انگلیسی است اصطلاحاً برخی به آن پروفیل L نیز میگویند. نبشی ( Angle Bar ) فولادی از دو روش نورد سرد که به آن پرسی میگویند و نورد گرم که در کارخانه نورد میشود، تولید میگردد. با توجه به شکل ظاهری نبشی فولادی در نقشه های مهندسی نیز آن را با حرف L نشان میدهند. معمولاً اکثر نبشی از فرآیند تولید آهن و فولاد نورد گرم و سرد در کارخانه های ایران به صورت بال مساوی تولید میشود و نبشی بال غیر مساوی در صنعت ساختمان به ندرت کاربرد دارد. مشخصات فیزیکی نبشی مطابق با جدول اشتال و همچنین استاندارد ملی ایران تعیین و تولید میشود. همچنین مشخصات مکانیکی نبشی نیز مطابق با جداول و استاندارد ASTM آمریکا و آیین نامه اروپا تعریف میشود و در کارخانجات نورد فولاد تولید میشود. در ایران معمولاً نبشی وارداتی از کشورهای اوکراین و روسیه تولید میشود اما با توجه به ظرفیت بالای تولید در ایران امروزه تقریباً تمام نبشی مورد نیاز در داخل کشور تولید و به فروش میرسد. در حال حاضر شرکت آریان فولاد و نبشی شکفته مشهد بیشترین سهم را در تولید داخل کشور دارند و با توجه به رعایت استانداردها و همچنین استفاده از مواد اولیه با کیفیت جدا از تأمین نیازهای داخلی امروزه سهم عمده ای از صادرت آن به کشورهای منطقه دارد. با توجه مبحث دهم مقررات ملی ساختمان ایران یا همان آیین نامه سازه های فولادی و مطابق با استاندارد ملی ایران به شماره 1-13968 نبشی مورد استفاده در پروژه های ساختمانی و صنعتی باید الزاماً نورد گرم باشد. ابعاد و اندازه نبشی باید الزاماً مطابق با استاندارد DIN 10056 بوده و مشخصات فنی آن مطابق با جدول اشتال باشد.

خرید پروفیل نبشی

به عنوان مثال نبشی 4 از نوع نبشی بال مساوی میباشد عرض هر بال آن برابر با 4 سانتیمتر است. همچنین ضخامت های 7 و 8 و 9 و 10 میلیمتر آن موجود است که با توجه به نیاز پروژه از ضخامت های متفاوت میتوان استفاده کرد. نبشی با ضخامت 8 میلیمتر در هر متر طول 11.4 کیلوگرم وزن دارد و وزن هر متر طول نبشی با ضخامت 8 میلیمتر برابر 12.9 کیلوگرم وزن دارد و وزن هر متر طول نبشی با ضخامت 9 میلیمتر برابر 14.1 کیلوگرم وزن دارد و وزن هر متر طول نبشی با ضخامت 10 میلیمتر معادل 15.8 کیلوگرم وزن دارد. با توجه به اینکه قیمت نبشی بر اساس وزن آن تعیین میشود و با توجه به اینکه معمولاً طول شاخه نبشی 6 متری است از حاصلضرب طول شاخه نبشی در وزن هر متر طول آن وزن هر شاخه به دست می آید که این عدد ملاک خرید نبشی میباشد. در شرایطی که تناژ درخواستی مشتری بالا باشد از روش وزن بارنامه باسکول استاندارد برای پرداخت استفاده میشود. از مطرح ترین و با کیفیت ترین تولید کنندگان نبشی ایران میتوان به کارخانه های شرکت فولاد ناب تبریز و شرکت آریان فولاد و شرکت آهن آلات شکفته اشاره کرد. همچنین نبشی اسپیرال و نبشی ظهوریان نیز از تولید کنندگان به نام و استاندارد بازار مقاطع فولادی ایران هستند. همچنین نبشی از نورد گرم از فولاد ST37 و ST52 در کارخانه تولید میشود و با توجه به نیاز سازه ای از نبشی گرید تولید شده را میتوان انتخاب کرد. نبشی تولید سده با فولاد ST37 دارای مشخصات مکانیکی با تنش تسلیم 225 مگاپاسکال و مقاومت کششی مابین 325 تا 510 مگاپاسکال و فولاد ST52 دارای مشخصات مکانیکی با تنش تسلیم 255 مگاپاسکال و مقاومت کششی مابین 510 تا 625 مگاپاسکال است. با توجه به نیاز عضو فولادی و متناسب با طراحی سازه های فولادی باید اقدام به تهیه مقطع فولادی صحیح کرد. پس از خرید نبشی ارسال آن با استفاده از انواع خودرو نیسان، کامیون، تریلی و کفی به سراسر ایران مقدور است و هزینه حمل نیز مطابق با تعرفه اتحادیه باربری های مجاز و دارای بیمه نامه خواهد بود. یکی از مواردی که در مورد تعیین قیمت نبشی باید به آن توجه کرد این است که پیش فاکتور بر اساس وزن اسمی هر شاخه نبشی صادر میشود اما قیمت نهایی فاکتور خرید نبشی بر اساس وزن باسکول اعلام میشود. خودرو حمل نبشی پس از بارگیری بر روی باسکول استاندارد میرود و با توجه به قیمت هر کیلوگرم از نبشی فاکتور نهایی تسویه میشود. همچنین ارسال بار با توجه به نیاز پروژه با انواع خودرو باربری به سراسر کشور امکانپذیر است. در پروژه های کوچکتر معمولاً از نیسان وانت و در پروژه های بزرگتر معمولاً از کامیون ده چرخ مخصوص حمل مقاطع فولادی و یا تریلی کفی استفاده میشود. هزینه بارگیری و حمل نبشی نیز مطابق با تعرفه اتحادیه است و در صورت نیاز برش مقاطع مطابق با نقشه های کارفرما در محل انبار صورت میگیرد و سپس نسبت به ارسال بار اقدام میشود.

نکات کلیدی در خرید نبشی از نگاه ناظر سازه

هنگامی که برای یک پروژه بزرگ قصد خرید نبشی را دارید، نباید اجازه دهید بازاریابی های رایج، دید فنی شما را کور کند. تجربه اجرایی من در پروژه های بلندمرتبه نشان می دهد که اشتباه در انتخاب نمره نبشی، به ویژه در مهاربندی ها، می تواند منجر به کمانش موضعی در بارهای زلزله شود.

• تطابق با استاندارد DIN 1028: همواره برگه آنالیز محصول (Mill Test Certificate) را با استانداردهای مرجع مقایسه کنید. نبشی فولادی باید در آزمون خمش سرد سربلند باشد.
• بررسی بال ها: عدم تقارن در ضخامت دو بال (ناپراوری پنهان) باعث ایجاد لنگر پیچشی ناخواسته در اتصالات می شود. در شرکت ساختمانی صاد، کنترل کیفیت دقیقی بر روی این پارامتر صورت می گیرد.
• وضعیت ظاهری و زنگ زدگی: وجود زنگ زدگی عمیق (Pitting) که با برس سیمی پاک نمی شود، نشان دهنده انبارداری غلط و کاهش سطح مقطع موثر است.

کاربرد نبشی در اسکلت فلزی و سیستم مهار جانبی

کاربرد نبشی فراتر از یک اتصال ساده است. در سیستم های وال پست منقطع که طبق پیوست ششم آیین نامه 2800 اجرا می شوند، نبشی ها نقش حیاتی در جداسازی دیوار از قاب ایفا می کنند. برخلاف کاتالوگ های تبلیغاتی که هر نوع نبشی را برای هر کاری پیشنهاد می دهند، تجربه من ثابت کرده است که در مناطق با لرزه خیزی بالا، استفاده از نبشی های با ضخامت کمتر از پنج میلی متر برای وال پست ها، عملا کارایی لازم را در برابر شتاب های خارج از صفحه ندارد.

شرکت ساختمانی صاد با در نظر گرفتن این ظرافت های مهندسی، سبد محصولات خود را به گونه ای چیده است که تمامی نیازهای یک سازه استاندارد، از نبشی کشی چاله آسانسور تا ساخت خرپاهای سنگین را پوشش دهد. نبشی فولادی در اینجا به عنوان ستون فقرات اتصالات مفصلی عمل می کند.

استاندارد نبشی فولادی و چالش های تاییدیه در کارگاه

یکی از بزرگترین دردسرهای ما مهندسان در کارگاه، "شکم دادن" نبشی ها در طول های شش متری و دوازده متری است. این موضوع که به دلیل خنک سازی غیر یکنواخت در خط تولید رخ می دهد، در هنگام اجرای شاسی کشی نمای ساختمان، باعث می شود تراز عمودی نما به هم بخورد. استاندارد نبشی فولادی (مانند استانداردهای روسی یا اروپایی) حد مشخصی برای رواداری های ابعادی تعیین کرده است، اما در عمل، بسیاری از محصولات موجود در بازار این حد را رد می کنند.

نبشی فولادی در اجرای وال پست

چند سال پیش در یک پروژه مسکونی در تهران، پیمانکار به جای استفاده از نبشی های فابریک، از نبشی های اصطلاحا "پرس شده" که از ورق ضایعاتی تولید شده بود، برای مهار دیوارهای پیرامونی استفاده کرد. نتیجه چه بود؟ در مرحله نازک کاری و با وارد شدن بارهای ضربه ای ساده، جوش ها در لبه های گرد نبشی دچار ترک شدند.

این یک کلاس درس برای من بود؛ نبشی پرس شده به دلیل تمرکز تنش در ناحیه خم، هرگز رفتار شکل پذیری مانند نبشی فابریک ندارد. از آن زمان در شرکت ساختمانی صاد، ما به هیچ عنوان خرید این نوع مقاطع را برای مصارف سازه ای توصیه نمی کنیم. یادتان باشد که صرفه جویی اندک در قیمت نبشی بی کیفیت، می تواند منجر به تخریب کامل تیغه چینی ساختمان در زلزله های متوسط شود.

چرا شرکت ساختمانی صاد مرجع مطمئن خرید نبشی است؟

ما در شرکت ساختمانی صاد فقط فروشنده کالا نیستیم؛ ما تیم مهندسی هستیم که کالا را با وسواس سازه ای انتخاب می کنیم. فرآیند تامین در مجموعه ما شامل بازرسی های دوره ای از خط تولید کارخانه هاست تا اطمینان حاصل شود که متریال ارسالی به دست سازندگان سراسر ایران، دقیقا با مشخصات مندرج در نقشه های اجرایی منطبق است.

• شفافیت در وزن: بار ارسالی دقیقا بر اساس وزن باسکول رسمی و ترازوی دیجیتال محاسبه می شود.
• مشاوره تخصصی دکترای سازه: پیش از خرید نبشی، می توانید از مشاوره تیم مهندسی ما برای انتخاب بهینه ترین نمره و ضخامت استفاده کنید تا از هدررفت منابع جلوگیری شود.
• تامین بدون واسطه: کوتاه کردن دست دلالان باعث شده است که قیمت نبشی در مجموعه ما رقابتی ترین حالت ممکن را داشته باشد.

سوالات پر تکرار در مورد نبشی فولادی

1. تفاوت نبشی فابریک و پرسی چیست؟ نبشی فابریک از ابتدا به صورت L شکل از شمش داغ تولید می شود و مقاومت بالاتری دارد، در حالی که نبشی پرسی از خم کردن ورق در دستگاه پرس ایجاد می شود و معمولا در کارهای غیرسازه ای و تزئینی کاربرد دارد.
2. وزن هر شاخه نبشی چقدر است؟ وزن نبشی کاملا تابع سایز و ضخامت بال هاست. برای مثال، یک شاخه نبشی پنج با ضخامت پنج میلی متر، وزنی در حدود بیست و سه کیلوگرم دارد، اما این عدد بسته به کارخانه تولیدکننده و تلورانس های نورد می تواند تغییر کند.
3. آیا می توان از نبشی به جای ناودانی استفاده کرد؟ این یک اشتباه رایج اجرایی است. ممان اینرسی و محورهای اصلی این دو مقطع کاملا متفاوت هستند. استفاده از نبشی به جای ناودانی در تیرهای دوربندی یا نعل درگاه ها بدون محاسبات مهندسی می تواند منجر به دفرمگی شدید سقف شود.