پشم سنگ تخته ای

بررسی مهندسی انواع پشم سنگ تخته ای

پشم سنگ تخته ای چیست؟ پشم سنگ تخته ای یا فنوپانیل، نوعی عایق صلب و فشرده است که از ذوب سنگ بازالت و ترکیب با رزین های گرماسخت تولید شده و جهت ایزولاسیون حرارتی و صوتی در دیوارهای خشک و نمای ساختمان استفاده می شود.

در مهندسی سازه، صلبیت و ثبات ابعادی مصالح، اولویت اول ماست. انواع پشم سنگ تخته ای برخلاف نوع لحافی، به دلیل چگالی بالا دچار نشست نمی شوند. شرکت ساختمانی صاد به عنوان مرجع خرید پشم سنگ همواره تاکید دارد که انتخاب ضخامت باید بر اساس محاسبات “نقطه شبنم” در داخل دیوار انجام شود. تجربه من نشان می دهد که بسیاری از طراحان، بدون در نظر گرفتن لایه بخاربند، از پنل های فشرده استفاده می کنند که در درازمدت باعث حبس رطوبت و افت عملکرد حرارتی می شود.

انواع دانسیته پشم سنگ تخته ای

وقتی صحبت از انواع دانسیته پشم سنگ تخته ای می شود، منظور جرم حجمی در واحد متر مکعب است. برخلاف تصور عامه، دانسیته بالاتر لزوما به معنای عایق حرارتی بهتر نیست. در واقع، هوا است که عایق می کند.

• دانسیته ۸۰ کیلوگرم بر متر مکعب: مناسب برای پارتیشن بندی های داخلی کناف جهت کنترل صداهای هوابرد.
• دانسیته ۱۰۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم بر متر مکعب: استاندارد طلایی برای نمای ساختمان و زیرسازی های فلزی وال پست.
• دانسیته ۱۵۰ کیلوگرم بر متر مکعب به بالا: مخصوص کف های باربر و مکان هایی که تحت فشار مکانیکی مستقیم هستند.

کاربرد پشم سنگ تخته ای

امروزه کاربرد پشم سنگ تخته ای فراتر از یک لایه میانی ساده است. در سیستم های نمای خشک (Dry Build)، این عایق نقش سد آتش یا همان فایراستاپ را ایفا می کند. شرکت ساختمانی صاد در پروژه های بلندمرتبه، پنل های فویل دار را پیشنهاد می دهد تا از پدیده دودکشی در پشت نما جلوگیری شود. اگر پشم سنگ انتخابی دارای رزین باکیفیت نباشد، در اثر حرارت خورشید پشت نما، دچار دفرمگی شده و لایه عایق از بدنه اصلی جدا می شود.

عایق صوت پشم سنگ تخته ای

ساختار سلول باز الیاف سنگ، انرژی صوتی را مستهلک می کند. عایق صوت پشم سنگ تخته ای در فرکانس های پایین (صدای بیس یا کوبشی) عملکرد خیره کننده ای دارد. برخلاف یونولیت که خود می تواند باعث تشدید صدا در فرکانس های خاص شود، الیاف معدنی سنگ بازالت، موج صوتی را به گرما تبدیل می کنند. در استودیوها و سالن های کنفرانس، استفاده از پنل های صلب با دانسیته ۱۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب توسط تیم های مهندسی شرکت ساختمانی صاد تضمین کننده رسیدن به تراز صوتی مطلوب است.

مزایای پشم سنگ تخته‌ای

• ثبات ابعادی و صلبیت ساختاری: برخلاف عایق‌های رولی، انواع پشم سنگ تخته‌ای به دلیل تراکم بالای الیاف و رزین‌های مخصوص، دچار نشست یا شکم دادن نمی‌شوند. این ویژگی در دیوارهای بلند و نمای ساختمان که پایداری عایق تحت وزن مرده اهمیت دارد، حیاتی است.

• عملکرد دوگانه حرارتی و حریق: این پنل‌ها تا دمای بیش از ۱۰۰۰ درجه سانتی‌گراد را بدون ذوب شدن تحمل می‌کنند. در ساختمان‌های اسکلت فلزی، استفاده از پشم سنگ تخته‌ای دور ستون‌ها می‌تواند زمان فروریزش سازه در حریق را به شدت به تعویق بیندازد.

• ایزولاسیون آکوستیک فرکانس پایین: به دلیل دانسیته بالا، این عایق در جذب صداهای کوبشی و ارتعاشات سازه‌ای (Impact Sound) بسیار موفق‌تر از عایق‌های سبک عمل می‌کند. شرکت ساختمانی صاد از این ویژگی برای آرام‌سازی دیوارهای مشترک در آپارتمان‌های لوکس استفاده می‌کند.

• تسهیل در اجرای وال‌پست مدرن: به دلیل فرم مستطیلی و لبه‌های گونیا، جایگذاری این عایق در فواصل بین وادارهای قائم وال‌پست با کمترین پرتی و بیشترین سرعت انجام می‌شود.

• مقاومت در برابر جوندگان و فساد بیولوژیک: ساختار معدنی و بازالتی پشم سنگ تخته‌ای، محیطی کاملاً غیرجذاب برای جوندگان و رشد باکتری‌ها فراهم می‌کند که طول عمر مفید ساختمان را تضمین می‌کند.

معایب پشم سنگ تخته ای

• حساسیت شدید به درزبندی (پل حرارتی): به دلیل صلب بودن، اگر در محل اتصال دو تخته حتی چند میلی‌متر فاصله باقی بماند، یک پل حرارتی بزرگ ایجاد می‌شود. برخلاف نوع پتوئی، این پنل‌ها خاصیت پرکنندگی درزهای نامنظم را ندارند.

• وزن مرده قابل توجه در دانسیته‌های بالا: در دانسیته‌های بیش از ۱۵۰ کیلوگرم بر متر مکعب، وزن عایق دیگر ناچیز نیست و باید در محاسبات بارهای مرده دیوارهای جانبی (Curtain Walls) لحاظ شود.

• آسیب‌پذیری در برابر ضربات نقطه‌ای: پشم سنگ تخته‌ای در برابر فشار توزیع شده مقاوم است، اما ضربات نقطه‌ای یا فشار لبه‌ای در حین حمل و نقل می‌تواند باعث لب‌پریدگی و کاهش کیفیت انواع پشم سنگ فویل دار و یا بئون فویل تخته ای در زمان نصب شود.

• هزینه حمل و نقل و انبارداری: به دلیل صلبیت، این عایق‌ها قابلیت فشرده‌سازی در بسته‌بندی را ندارند؛ لذا فضای زیادی را در انبار کارگاه اشغال کرده و هزینه حمل هر متر مربع آن نسبت به نوع لحافی بالاتر است.

• ایجاد حساسیت پوستی شدید در محیط‌های بسته: در هنگام برش‌کاری پنل‌های صلب، ریزش الیاف به صورت غبار بیشتر است. تجربه من نشان می‌دهد که بدون تهویه مناسب و تجهیزات حفاظتی، اکیپ نصب به سرعت دچار خستگی و حساسیت‌های تنفسی می‌شوند.

دستورالعمل گام به گام نصب پشم سنگ تخته ای

۱. آماده سازی زیرکار و تراز سطحی

ابتدا باید سطح دیوار (اعم از بلوک سفالی، هبلکس یا سازه کناف) از هرگونه برآمدگی و نخاله پاک شود. در سیستم های وال پست، فاصله بین وادارهای قائم باید دقیقاً بر اساس عرض پنل‌های پشم سنگ تخته ای تنظیم شود تا از برش کاری اضافی جلوگیری گردد.

۲. اجرای لایه بخاربند (در صورت نیاز)

مطابق مبحث نوزدهم، در مناطقی که اختلاف دمای داخل و خارج زیاد است، باید یک لایه پلی اتیلن یا کاغذ کرافت روی سطح گرم دیوار نصب شود. این لایه مانع از نفوذ بخار آب به داخل بافت پنل و کاهش دانسیته پشم سنگ تخته ای به دلیل جذب رطوبت می شود.

۳. برش کاری دقیق با گیوتین یا کاتر صنعتی

پنل‌ها باید با ابزاری برش داده شوند که لبه‌های گونیا و صاف ایجاد کنند. تجربه من نشان می‌دهد که استفاده از اره‌های دندانه درشت باعث ریش‌ریش شدن لبه‌ها و عدم جفت شدن پنل‌ها (Gapping) می‌شود. عرض برش باید ۵ میلی متر بیشتر از فاصله استادها باشد تا پنل با فشار (Friction Fit) در جای خود محکم شود.

۴. جایگذاری و مهار مکانیکی (استفاده از گل پاش)

پنل ها را از پایین به بالا چیده و با استفاده از میخ های عایق (بست پلاستیکی گل پاش) به بدنه دیوار مهار کنید. در هر متر مربع حداقل ۵ عدد بست (چهار گوشه و یک عدد در مرکز) الزامی است. شرکت ساختمانی صاد تاکید دارد که از میخ های فلزی بدون کلاهک پلاستیکی استفاده نشود، زیرا هر میخ فلزی یک پل حرارتی کوچک ایجاد می کند.

۵. درزبندی و همپوشانی (Overlap)

محل اتصال دو پنل باید کاملاً به هم فشرده شود. بر خلاف پشم سنگ رولی که باید هم پوشانی و اورلپ رعایت شود در مورد پشم سنگ تخته ای نیازی به هم پوشانی نیست. در صورتی که فاصله ای بیش از ۲ میلی متر بین پنل ها باقی ماند، نباید آن را با ملات پر کرد؛ بلکه باید از تسمه های باریک پشم سنگ برای پر کردن درز استفاده کرد تا پیوستگی عایق حفظ شود.

۶. چسباندن نوار درزگیر آلومینیومی

در لایه نهایی، تمام درزهای بین پنل ها (به ویژه در انواع فویل دار) باید با نوار چسب پهن آلومینیومی درزبندی شوند. این کار مانع از خروج الیاف میکرونی به فضای داخل و همچنین ورود هوا به پشت عایق می شود.

نکات مهندسی در نصب پشم سنگ تخته ای

• کنترل ضریب هدایت در نقاط اتصال: برخلاف کاتالوگ های تبلیغاتی، بیشترین اتلاف انرژی از محل اتصال عایق به سقف و کف رخ می دهد. حتماً کنج ها را با فوم پلی اورتان یا برش های زاویه دار پشم سنگ هوابند کنید.

• اجتناب از فشرده سازی بیش از حد: اشتباه رایج پیمانکاران، کوبیدن پنل برای جا شدن در فضاهای تنگ است. فشرده سازی ضخامت پنل، هوا را از بین الیاف خارج کرده و عملکرد عایق صوت پشم سنگ تخته ای را به شدت مختل می کند.

• محافظت از لبه ها در نمای خشک: در اجرای نمای لامل یا کرتین وال، لبه های پشم سنگ تخته ای نباید در معرض جریان هوای شدید (Wind Load) باشند، زیرا باعث پدیده فرسایش الیاف (Fiber Erosion) به مرور زمان می شود.

تجربه کارگاهی کاربرد پشم سنگ تخته ای

برخلاف کاتالوگ های براق تبلیغاتی، نصب پشم سنگ تخته ای در کارگاه های ایران با چالش های جدی روبروست. تجربه من نشان می دهد که بزرگترین خطای پیمانکاران، ایجاد “شکاف صوتی” است. حتی یک درز کوچک یک سانتی متری بین دو پنل، می تواند راندمان صوتی دیوار را تا ۴۰ درصد کاهش دهد.
مورد مطالعاتی کارگاهی: در یک پروژه اداری در تهران، با وجود استفاده از پشم سنگ با دانسیته ۱۲۰، انتقال صدا بین واحدها بسیار بالا بود. پس از بازدید میدانی متوجه شدم پیمانکار برای عبور لوله های تاسیسات، پنل ها را به صورت غیر اصولی تکه تکه کرده و فضاهای خالی را با نخاله پر کرده بود. راهکار ما در شرکت ساختمانی صاد، استفاده از قطعات همپوشان (اورلپ) و چسباندن درزها با نوار آلومینیومی بود که مشکل را کاملا مرتفع کرد.

اشتباهات رایج در نصب پشم سنگ تخته ای

استفاده از میخ های فلزی معمولی به جای بست های پلاستیکی مخصوص (گل پاش)، باعث ایجاد “پل حرارتی” می شود. این میخ ها مثل یک اتوبان، سرما را از لایه بیرونی به داخل سازه هدایت می کنند. همچنین، نباید پشم سنگ را بیش از حد فشرده کرد؛ فشرده سازی باعث خروج هوا از بین الیاف شده و خاصیت عایق بندی آن را از بین می برد.

نکات مهندسی برای ناظران و سازندگان

1. تست پایداری ابعادی: قبل از نصب، یک پنل را به صورت عمودی به دیوار تکیه دهید؛ اگر پنل بعد از ۲۴ ساعت دچار شکم دادن شد، رزین آن غیر استاندارد است.
2. مدیریت اورلپ در کنج ها: در گوشه های دیوار، همیشه باید یکی از پنل ها به اندازه ضخامت خود از دیگری پیشروی کند تا از نشت حرارتی جلوگیری شود.
3. حفاظت در برابر رطوبت: پشم سنگی که در معرض باران قرار گرفته، حتی بعد از خشک شدن هم دیگر آن ضریب هدایت حرارتی اولیه را نخواهد داشت؛ مصالح را همیشه روی پالت و زیر روکش پلاستیکی نگه دارید.

فروش پشم سنگ استاندارد در شرکت ساختمانی صاد

تولیدات ارائه شده در شرکت ساختمانی صاد مطابق با استاندارد ای اس تی ام سی ۶۱۲ (ASTM C612) و مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان ایران است. این مراجع، حداقل مقاومت حرارتی و صوتی مورد نیاز برای انواع اقلیم های ایران را تبیین کرده اند. رعایت این استانداردها، تفاوت بین یک ساختمان مهندسی ساز و یک بنای معمولی است.

در نهایت، پشم سنگ تخته ای یک محصول استراتژیک در بهینه سازی انرژی است. ما در شرکت ساختمانی صاد با درک دقیق از نیازهای سازه ای، محصولی را به دست شما می رسانیم که علاوه بر تاییدیه های آزمایشگاهی، در بوته آزمایش های سخت کارگاهی نیز سربلند بوده است. کیفیت اجرا به اندازه کیفیت متریال مهم است؛ پس همواره از اکیپ های آموزش دیده برای نصب استفاده کنید.