پشم سنگ رولی

انواع پشم سنگ رولی و ساختار الیاف بازالت

پشم سنگ رولی چیست؟ پشم سنگ رولی یا عایق لحافی منعطف، محصولی ساخته شده از الیاف معدنی بازالت است که با رزین های فنولیک پیوند یافته و جهت ایزولاسیون حرارتی و صوتی سقف های سوله، داکت های تاسیساتی و مخازن استفاده می شود.

در نگاه یک مهندس سازه، پشم سنگ رولی صرفا یک پوشش ساده نیست؛ بلکه یک سیستم محافظت غیرعامل در برابر حریق و اتلاف انرژی است. این متریال که در بازار تحت عنوان رزین دار یا فنوفلت نیز شناخته می شود، به دلیل ساختار الیاف غیرجهت دار خود، مقاومت بالایی در برابر جریان گرمایی دارد. شرکت ساختمانی صاد با درک دقیق از رفتارهای ترمودینامیکی مصالح، همواره تاکید دارد که در انتخاب انواع پشم سنگ رولی، باید به پایداری شیمیایی و ضریب هدایت حرارتی (لاندا) توجه ویژه داشت. برخلاف عایق های پلیمری، این الیاف در دمای بالای هزار درجه سانتی گراد ذوب نمی شوند که این موضوع در طراحی ایمنی ساختمان های صنعتی یک پارامتر حیاتی است.

انواع دانسیته پشم سنگ رولی

یکی از رایج ترین اشتباهات در برآورد مصالح، عدم تطابق وزن مخصوص با نیاز پروژه است. انواع دانسیته پشم سنگ رولی معمولا در بازه ۲۴ تا ۶۰ کیلوگرم بر متر مکعب تولید می شوند. خرید پشم سنگ دانسیته پایین برای سقف سوله هایی با دهانه بزرگ، ممکن است در کوتاه مدت هزینه ها را کاهش دهد، اما به دلیل پدیده شکم دادن (Sagging) الیاف در اثر رطوبت محیطی، لایه های هوای ایزوله از بین رفته و عملا عایق کارایی خود را از دست می دهد. شرکت ساختمانی صاد در محاسبات فنی خود، همواره تعادلی بین بار مرده تحمیل شده به استراکچر و مقاومت حرارتی مورد نیاز برقرار می کند.

• دانسیته بیست و چهار کیلوگرم: مناسب برای عایق کاری های سبک و فضاهایی که فشار مکانیکی بر روی عایق وجود ندارد.
• دانسیته سی و دو کیلوگرم: استانداردترین حالت برای سقف سوله های صنعتی و پوشش سقف های شیروانی.
• دانسیته پنجاه کیلوگرم و بالاتر: مخصوص ایزولاسیون صوتی داکت های پرفشار و مخازنی که لرزش های فرکانس پایین دارند.

کاربرد پشم سنگ رولی

کاربرد انواع پشم سنگ رولی در صنعت به قدری گسترده است که از ایزولاسیون لوله های بخار تا پوشش دیواره سوله های نگهداری مواد اشتعال زا را در بر می گیرد. در سیستم های سقف متال دک یا ساندویچ پانل های کارگاهی، استفاده از این عایق به صورت ترکیبی با لایه های بخاربند (Vapor Barrier) الزامی است. شرکت ساختمانی صاد به عنوان تامین کننده مرجع، توصیه می کند در مناطقی با رطوبت نسبی بالا، حتما از نوع روکش دار (فویل آلومینیوم مسلح) استفاده شود. این پوشش نه تنها از نفوذ بخار آب به بافت الیاف جلوگیری می کند، بلکه با بازتابش اشعه مادون قرمز، راندمان حرارتی سیستم را تا پانزده درصد ارتقا می دهد.

مراحل گام به گام نصب فنی پشم سنگ رولی

۱. آماده سازی استراکچر و پرلین ها

در اولین قدم، سطح رویی پرلین ها (زد یا ناودانی) باید از هرگونه پلیسه، زنگ زدگی یا آلودگی پاک شود. وجود لبه‌های تیز می‌تواند باعث پارگی فویل آلومینیوم در هنگام کشش رول‌ها شود که این خود به معنای ایجاد یک پل رطوبتی در آینده است.

۲. اجرای شبکه مهار (توری مرغی یا توری پلاستیکی)

قبل از پهن کردن عایق، باید توری گالوانیزه یا شبکه مفتولی روی پرلین ها نصب شود. نکته کلیدی در این مرحله، ایجاد کشش کافی در توری است. اگر توری شل بسته شود، پشم سنگ دچار پدیده شکم دادن (Sagging) می‌شود که باعث ایجاد فضای خالی بین عایق و پوشش نهایی سقف (ورق گالوانیزه) و تجمع رطوبت می‌گردد.

۳. پهن کردن رول‌ها با رعایت جهت باد

رول‌های پشم سنگ باید در جهت مخالف باد غالب منطقه باز شوند. پشم سنگ‌های ارائه شده در شرکت ساختمانی صاد معمولا دارای عرض ۱۲۰ سانتی متر هستند. در هنگام پهن کردن، باید دقت شود که الیاف به صورت یکنواخت باز شده و دچار کشیدگی بیش از حد که منجر به کاهش ضخامت (و در نتیجه کاهش مقاومت حرارتی) می‌شود، نگردند.

۴. ایجاد اورلپ (همپوشانی) مهندسی

یکی از بحرانی‌ترین مراحل، همپوشانی لبه‌ها است. لبه‌های پشم سنگ رولی باید حداقل ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر روی هم قرار بگیرند. در پروژه‌های حساس، توصیه می‌شود لایه الیاف دو رول مجاور در هم تنیده شوند تا پیوستگی حرارتی برقرار شده و هیچ درز بازی باقی نماند.

۵. درزبندی با نوار چسب آلومینیومی

پس از اورلپ کردن، تمامی درزها باید با نوار چسب آلومینیومی پهن (حداقل ۷ سانتی متر) کاملا هوابند شوند. این کار در واقع لایه بخاربند (Vapor Barrier) شما را یکپارچه می‌کند. اگر این درزبندی ناقص انجام شود، بخار آب موجود در هوای داخل سوله به بافت الیاف نفوذ کرده و با رسیدن به نقطه شبنم، باعث خیس شدن عایق و پوسیدگی سقف می‌شود.

۶. نصب پوشش نهایی و تثبیت

در نهایت ورق‌های شیروانی یا ساندویچ پانل‌ها روی عایق قرار گرفته و پیچ می‌شوند. دقت کنید که واشرهای آب‌بندی پیچ‌ها باید به گونه‌ای سفت شوند که فویل پشم سنگ را پاره نکنند. در نقاط انتهایی و لبه‌های سقف (آبروها)، پشم سنگ باید حدود ۲۰ سانتی متر اضافه تر در نظر گرفته شده و به داخل برگردانده شود تا از ورود پرندگان یا نفوذ مستقیم رطوبت به بافت الیاف جلوگیری شود.

چالش های اجرایی نصب پشم سنگ رولی

به عنوان یک مهندس ارشد عمران، بارها در کارگاه های ساختمانی شاهد بوده ام که بهترین متریال ها به دلیل نصب غیر اصولی، کارایی صفر پیدا کرده اند. یکی از بزرگترین چالش ها، مسئله اورلپ (همپوشانی) درزهاست. پیمانکاران معمولا برای صرفه جویی در متریال، مانند پشم سنگ تخته ای لبه های عایق را به صورت لب به لب رها می کنند؛ این کار باعث ایجاد پل حرارتی در محل اتصال می شود. تجربه من در پروژه های بزرگ نشان می دهد که حتی یک فاصله پنج میلی متری بین دو رول، می تواند دمای سطح داخلی سقف را در تابستان تا ده درجه افزایش دهد.

مورد مطالعاتی فرضی اما واقعی: در پروژه ای با ده هزار متر مربع سقف سوله، به دلیل استفاده از توری مرغی بی کیفیت و شل بستن مهارها، پشم سنگ ها دچار شکم دادن شدند. این مسئله باعث شد تا در فصل زمستان، میعان (Condensation) شدیدی روی سطح داخلی فویل رخ دهد و آب روی تجهیزات حساس کارخانه چکه کند. راهکار مهندسی ما در شرکت ساختمانی صاد، اصلاح سیستم مهاربندی با استفاده از تسمه های گالوانیزه و ایجاد کشش استاندارد در لایه های عایق بود.

نکات مهندسی پیش از نصب پشم سنگ رولی

• کنترل ضخامت موثر: همیشه پس از نصب، ضخامت پشم سنگ را در نقاط میانی (بین دو پرلین) چک کنید. اگر ضخامت به دلیل کشش زیاد یا شل بودن توری کاهش یافته باشد، ضریب انتقال حرارت سیستم به شدت افت می‌کند.

• استفاده از دستکش و ماسک: به دلیل ساختار میکرونی الیاف بازالت، در محیط‌های بسته سوله، غبار الیاف می‌تواند باعث حساسیت‌های شدید تنفسی شود. اکیپ‌های اجرایی شرکت ساختمانی صاد همواره ملزم به استفاده از تجهیزات حفاظت فردی کامل هستند.

• پرهیز از نصب در روزهای بارانی: پشم سنگ رولی به محض خیس شدن، بخش زیادی از خاصیت عایق‌بندی خود را از دست می‌دهد و خشک کردن آن در داخل بافت فویل‌دار بسیار دشوار است.

اصول نصب پشم سنگ رولی مطابق با استاندارد ASTM

نصب پشم سنگ رولی باید طبق ضوابط نشریه ۵۵ و استانداردهای بین المللی نظیر ASTM C553 انجام شود. مراحل کلیدی شامل موارد زیر است:

1. پاکسازی سطح سازه: زدودن هرگونه آلودگی و زنگ زدگی از روی پرلین ها و استراکچر فلزی.
2. اجرای شبکه مهار: نصب توری مرغی گالوانیزه یا شبکه های پلیمری جهت تحمل وزن عایق.
3. پهن کردن اصولی: رول ها باید با کشش یکنواخت باز شده و حداقل ده سانتی متر اورلپ روی هم داشته باشند.
4. تثبیت و درزبندی: استفاده از نوار چسب های آلومینیومی پهن برای یکپارچه سازی لایه بخاربند و جلوگیری از خروج الیاف.

تحلیل رفتار آکوستیک پشم سنگ رولی

قابلیت عایق صوت پشم سنگ رولی از ساختار متخلخل و سلول باز آن ناشی می شود. برخلاف عایق های صلب، الیاف نرم رولی می توانند انرژی مکانیکی موج صوتی را در داخل بافت خود مستهلک کنند. در طراحی دیوارهای کناف یا سقف های کاذب که محدودیت ضخامت وجود دارد، استفاده از پشم سنگ رولی با دانسیته بالا می تواند تراز صوت (STC) را به طور چشمگیری بهبود بخشد. شرکت ساختمانی صاد در پروژه های مسکونی، این متریال را به عنوان سد صوتی در برابر صدای کوبشی و هوابرد پیشنهاد می دهد. نکته طلایی مهندسی اینجاست: فشرده کردن بیش از حد عایق در حین نصب، فضای خالی بین الیاف را از بین برده و عملا خاصیت آکوستیک آن را نابود می کند؛ پس از اعمال فشار غیرمجاز پرهیز کنید.

نکات مهندسی پیش از استفاده از پشم سنگ رولی

• کنترل ضریب گسیختگی: در هنگام خرید، بخشی از الیاف را بین انگشتان فشار دهید؛ اگر الیاف به سرعت پودر شدند، یعنی رزین فنولیک مورد استفاده بیش از حد پخته شده و عایق در برابر لرزش های سازه ای عمر کوتاهی خواهد داشت.
• شناسایی پل حرارتی پنهان: همیشه در محل اتصال ستون ها به سقف، پشم سنگ را با پانزده سانتی متر اضافه تر اجرا کنید. ستون های فلزی به دلیل رسانایی بالا، می توانند سرمای بیرون را مستقیما به داخل قلب سازه هدایت کنند.
• تست کیفیت فویل: فویل آلومینیوم باید دارای لایه تقویت کننده (Fiberglass Scrim) باشد. فویل های نازک و بدون لایه تقویتی در زمان نصب به راحتی پاره شده و پل رطوبتی ایجاد می کنند.

انتخاب انواع پشم سنگ رولی باید بر اساس پهنه بندی اقلیمی انجام شود. در مناطق گرم و خشک مانند یزد، ضخامت عایق اولویت دارد، اما در مناطق مرطوب مانند شمال ایران، نوع روکش و کیفیت درزبندی اهمیت دوچندان پیدا می کند. شرکت ساختمانی صاد با تکیه بر دانش مهندسی عمران، محصولاتی را ارائه می دهد که علاوه بر تاییدیه های مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، با استانداردهای ایزو نه هزار و یک نیز انطباق دارند.

در پایان، پشم سنگ رولی در انواع پشم سنگ فویل دار و بدون فویل یک انتخاب اقتصادی و در عین حال مهندسی برای ایزولاسیون ساختمان های وسیع است. دقت در جزئیات نصب و انتخاب دانسیته مناسب، تفاوت بین یک پروژه موفق و یک سازه با هزینه های نگهداری سرسام آور را رقم می زند. ما در شرکت ساختمانی صاد، متعهد به ارائه مشاوره فنی و تامین متریال های درجه یک برای مهندسین و پیمانکاران سراسر کشور هستیم.